روش های تجزیه و تحلیل آماری پایان نامه

تحلیل آماری یکی از مهم ترین بخشهای پایان نامه محسوب میشود. انتخاب روش مناسب برای تجزیه و تحلیل آماری پایان نامه، کار دشواری است و نیاز به دقت و تخصص دارد، به همین دلیل بهتر است برای انجام این بخش حتماً از یک فرد متخصص و یا مشاوره آماری کمک بگیرید. برای این بخش نیاز به دانش لازم در زمینه کار با برخی نرم افزارهای تجزیه و تحلیل آماری مانند amos، minitab، Spss و… دارید. در ادامه مقاله انواع روش های تحلیل آماری پایان نامه را بررسی خواهیم کرد.

روشهای تجزیه و تحلیل آماری پایان نامه

نگارش پایان نامه کارشناسی ارشد و دکترا در چندین مرحله انجام میشود. بعد از مشخص شدن موضوع و تأیید آن در جلسه پژوهشی دانشگاه، دانشجو باید یک طرح اولیه از پژوهش خود تحت عنوان پروپوزال به دانشگاه ارائه دهد. بعد از انجام پروپوزال و تایید آن، دانشجو میتواند پایان نامه خود را انجام دهد. به طورکلی یک پایان نامه از 5 فصل زیر تشکیل میشود:

• فصل اول، مقدمه و کلیات تحقیق: این فصل موضوع تحقیق را بیان میکند.
• فصل دوم، ادبیات پژوهشی و بیشینه تحقیق: در این فصل دانشجو یک پیشینه از موضوع را ارائه میدهد و فرضیات و مسئله تحقبقی خود را بیان میکند.

• فصل سوم، روش کار: در این فصل تمامی مراحل کار عملی و مسیر تحقیق به شکل کاملاً دقیق ارائه داده میشود.
• فصل چهارم، نتایج: این فصل به عنوان تجزیه و تحلیل آماری پایان نامه شناخته میشود و مواردی مانند تجزیه و تحلیل اطلاعات، تفسیر اطلاعات، پاسخ به سؤالات پژوهش و رد یا اثبات فرضیه ها در آن مطرح میگردد.
• فصل پنجم، بحث و نتیجه گیری: در این فصل نتیجه گیری از تحقیق ارائه شده و پیشنهاداتی، برای پروژه های آتی مورد بررسی قرار میگیرند.

در بین این فصول، بخش 4 و 5 پایان نامه از اهمیت بالایی برخوردار هستند و هیات داوران و اساتید در جلسه دفاعیه به این دو فصل پایانامه، توجه خاصی میکنند.

فصل چهارم پایان نامه

همانطور که گفتیم، فصل 4 پایان نامه از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا در این فصل تمام نتایج پایان نامه به طور دقیق در قالب جداول و نمودارها بیان میشود. بخش چهارم یا بخش یافته های پژوهشی پایان نامه شامل موارد زیر است:

• مقدمه: توضیح خیلی کوتاه و جامع در حد یک پاراگراف از مقدمه پایان نامه.
• توصیف داده‌ها: ارائه نتایج کار در قالب جداول و نمودارهای توصیفی.
• آزمون فرضیه ها یا طرح سؤالات: در این بخش سؤالات اصلی پژوهش، پاسخ فرضیات و آزمونهای بکار رفته در تجزیه و تحلیل آماری داده ها مطرح میشوند.

در این بخش برای تجزیه و تحلیل داده ها و همچنین ترسیم نمودارها و جداول نیاز به برخی نرم افزارهای تجزیه و تحلیل آماری مانند SPSS،minitab، amos و… دارید. همچنین یادگیری روشهای آماری استنباطی و توصیفی، برای انجام تجزیه و تحلیل آماری پایان نامه موردنیاز است.

روشهای تحلیل آماری پایان نامه

بخش 4 و 5 پایان نامه از مهمترین قسمتهای پایان نامه دانشجویی است در این بخش باید داده های آماری به درستی تجزیه و تحلیل شوند. تحلیل آماری پایان نامه یک فرایند ارزشمند در تحقیقات علمی است که منجر به استخراج اطلاعات مفهومی از داده ها میشود. این کار با بررسی ارتباطات گروه های مختلف داده ها انجام میگیرد. داده های خام با استفاده از نرم افزاهای آماری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و پس از پردازش به شکل اطلاعات مفید و قابل درک در اختیار محققان قرار داده میشوند. روشهای آماری به دو دسته زیر تقسیم بندی میشوند:

• روش آماری توصیفی: این روش برای توصیف خلاصه داده ها، مورد استفاده قرار میگیرد و شامل جمع آوری داده ها، پردازش داده ها، دسته بندی داده ها، نمایش ترسیمی و محاسبه مقادیری مانند میانگین، میانه، حداکثر و حداقل است. این داده ها مشخصات تک تک اعضای جامعه موردبحث را نشان میدهند.

• روش آمار استنباطی: این روش برای استنتاج نتایج عمومی از داده ها به کمک نمونه گیری به کار میرود. با استفاده از روشهای مختلف استنباطی، میتوان به بررسی روابط مختلف بین متغیرهای وابسته و مستقل پرداخت و از طریق این روابط و برازش مدلهای مختلف برای آینده نتیجه گیری نمود. در روش آمار استنباطی میتوان نتایج بدست آمده از نمونه تصادفی را به جامعه تعمیم داد. در ادامه مقاله تجزیه و تحلیل آماری پایان نامه، به بررسی مراحل آماده سازی داده ها میپردازیم.

مراحل آماده سازی داده ها برای تجزیه و تحلیل آماری پایان نامه

روش تجزیه و تحلیل داده ها در پایان نامه، یکی از مهمترین بخشهای پژوهش به شمار میرود. با کمک این بخش تمامی فعالیتهای پژوهشی از مرحله اول تا نتیجه گیری، کنترل و هدایت میشوند. همانطور که میدانید داده های اولیه مطالعه، که به شکل خام هستند هیچ معنی و مفهومی خاصی ندارند. برای معنی دار کردن این اعداد و ارقام باید از روشهای آماری استفاده کنیم.
بعد از جمع آوری اطلاعات باید داده ها را برای تحلیل، مورد پردازش قرار دهیم. مهمترین کارهایی که در مرحله پردازش بر روی اطلاعات انجام میگیرد عبارتند از:

1. مرتب کردن و تنظیم داده ها: در این مرحله داده های جمع آوری شده اولیه، بازبینی و مرتب میشوند و اشتباهات و خطاهای داده ها، باید قبل از تحلیل آماری رفع شوند.
2. کد گذاری داده ها: بعد از اطمینان از صحت داده ها، به وسیله نرم افزارهای آماری داده های خام را کد گذاری میکنند و به صورت داده های عددی در میآورند.

3. سازمان دهی داده ها: بعد از کد گذاری، داده ها را برای تجزیه و تحلیل توسط نرم افزارهای آماری، وارد سیستم کامپیوتری میکنند. البته داده های جمع آوری شده را میتوانید به صورت دستی نیز تجزیه و تحلیل نمایید.
4. تجزیه و تحلیل داده ها: در این بخش براساس نوع مطالعه خود، میتوانید یکی از روشهای آماری توصیفی و یا استنباطی را برای تجزیه و تحلیل اطلاعات انتخاب نمایید.

بعد از بررسی نتایج داده ها توسط نرم افزارهای آماری، نوبت به آنالیز نتایج بدست آمده با کمک روشهای ذهنی میرسد. به طورکلی تجزیه و تحلیل آماری پایان نامه، به دو صورت کمی و یا کیفی انجام میگیرد. مهمترین تفاوت بین این دو روش این است که، در تحقیقات کمی به آزمون فرضیه و در پژوهشهای کیفی به ساخت فرضیه پرداخته میشود.

تجزیه و تحلیل کیفی: این نوع پژوهشها از نوع نظری و کتابخانه ای هستند و اطلاعات توسط ابزارهای سنجش مانند جدول، کارت، فیش و… جمع آوری میشوند. روشهای موجود در زمینه تحلیل محتوا باید بر اساس موضوع و ساختار پایان نامه انتخاب شوند، بنابراین بهتر است برای انتخاب این روشها با استاد راهنما مشورت نمایید. سه روش تحلیل محتوای بیان شده توسط شاتون عبارت‌اند از:

• تحلیل محتوایی جهت دار
• تحلیل محتوایی تلخیصی و یا تجمعی
• تحلیل محتوایی عرفی و قراردادی
تجزیه و تحلیل کمی: داده های خام جمع آوری شده با استفاده از پرسشنامه و یا محاسبات آزمایشگاهی در این مرحله ، تبدیل به گونه های عددی میشوند و با آزمونهای مناسب مورد اندازه گیری قرار میگیرند.

فصل پنجم پایان نامه

فصل پنجم، آخرین فصل انجام پایان نامه است که تحت عنوان نتیجه گیری و پیشنهادات نامگذاری شده است. در این فصل، پژوهشگر بایستی در مورد یافته ها و اطلاعاتی که در مقاله ارائه داده است، بحث و اظهارنظر کند. همچنین میتواند فرضیات پژوهش را با دلایل علمی و منطقی تأیید و یا رد نماید. نوشتن این فصل نیاز به مهارت تحلیل بالایی دارد، زیرا پژوهشگر باید بتواند نتایج کار خود را به دیگر نتایج تعمیم داده و تفاوتها و نقاط مشترک موجود بین آنها را پیدا نماید. به طورکلی بخش پنجم که مربوط به تجزیه و تحلیل آماری پایان نامه است موارد زیر را تحت پوشش قرار میدهد:

• مقدمه: ارائه یک پاراگراف کوتاه در مورد یافته ها و نتایج تحقیق.
• تحلیل یافته های پژوهش: فرضیات خود را به ترتیب مطرح و با توجه به یافته های خود مورد تحلیل قرار میدهد.
• بحث: در این بخش محقق باید تشابه و تفاوت یافته های خود را با تحقیقات مشابه بررسی نماید، دلایل و چرایی دستیابی به یافته های تحقیق خود را توضیح دهد. همه این موارد باید توأم با استناد باشند.

• نتیجه‌گیری: در این مرحله نتیجه گیری نهایی از پژوهش بیان میگردد.
• بیان محدودیتها: در این قسمت دانشجو میتواند به ذکر عوامل و یا شرایط بازدارنده در حین پژوهش بپردازد تا اگر کسی قصد بهره برداری از این تحقیق را داشته باشد، بداند محقق تحت چه شرایطی به این یافته ها رسیده است.
• پیشنهادها: محقق در این بخش بر طبق یافته ها و دانشی که کسب نموده میتواند پیشنهاداتی را برای پژوهشگران دیگر ارائه دهد و یا پیشنهاداتی برای پژوهشهای اتی و یا سرمایه گذاران بیان نماید.