در این دوره آنلاین آموزش پروپوزال نویسی به صورت رایگان با سری آموزش‌های پروپوزال نویسی در خدمت شما هستیم. در ادامه به اجزاء تشکیل دهنده طرح تحقیق پروپوزال در نگارش پروپوزال خواهیم پرداخت.
در واقع مطالبی که شما به طور کاملا عملی برای استفاده در پروپوزال نویسی نیاز دارید در این جلسات آموزش پروپوزال نویسی خدمتتان ارائه خواهد شد، با ما همراه باشید. در جلسه قبلی راجع به مراحل پژوهش علمی در نگارش پروپوزال صحبت کردیم و همانطور که خدمتتان اعلام شد در این جلسه اجزاء تشکیل دهنده طرح تحقیق پروپوزال در نگارش پروپوزال را بررسی خواهیم کرد.
اجزاء تشکیل دهنده طرح تحقیق پروپوزال، شامل دو بخش محتوایی و بخش روش شناسی می شود که در ادامه به آنها می پردازیم.
اجزاء تشکیل دهنده طرح تحقیق پروپوزال
در هر دانشگاه یا دانشکده‌ای یک فرمت مصوبی برای نگارش پروپوزال وجود دارد که دانشجو ملزم و موظف است به این‌که پروپوزال خود را در قالب آن فرمت مصوب به رشته‌ی تحریر درآورد. اگرچه یک سری تفاوت‌های جزئی بین پروپوزال‌های دانشگاه‌ها و دانشکده‌های مختلف وجود دارد، اما قالباً نقاط مشترکی در آن پروپوزال‌ها دیده می‌شود.
ویترین پژوهش چه می باشد؟
- بخش محتوایی
– در بخش محتوایی عنوان پروپوزال یا تحقیق را باید ذکر کنیم که به آن ویترین پژوهش می‌گویند و با عنوان مشخص می‌کنیم که به‌طور کلی قرار است چه کاری در این پژوهش انجام شود.
– کلید واژگان اصطلاحات، مفاهیم و واژگان کلیدی است که پژوهش حول محور این اصطلاحات، واژگان و مفاهیم شکل گرفته است.
– مقدمه باب ورود به بحث است. کلیت امر را بیان می‌کند که خواننده با خواندن مقدمه متوجه شود که در این پژوهش چه کاری صورت گرفته است.
– بیان مسأله
مسأله چیست؟ دغدغه‌ی اصلی ذهنی پژوهشگر در اینجا ذکر می‌شود.
– اهمیت و ضرورت مسأله
ممکن است که یک موضوعی برای پژوهشگر دغدغه‌ی ذهنی شده باشد اما اهمیت و ضرورت نداشته باشد و اولویت نداشته باشد. مثلاً پژوهشگر به این فکر می‌کند که چه رابطه‌ای بین اتومبیل اساتید و معدل دانشجویان وجود دارد. ممکن است که این دغدغه‌ی ذهنی واقعاً برای پژوهشگر ایجاد شده باشد اما آیا اولویت و اهمیت دارد؟ آیا ضرورت دارد که پژوهشگر وقت و هزینه‌ای را صرف این کار کند؟
اما به‌طور مثال یک موضوع مانند جنسیت استاد و سبک مدیریت و رهبری استاد در کلاس، مانند شوخ‌طبعی یا جدی بودن او اهمیت و ضرورت دارد. زیرا پژوهش‌های قبلی حاکی از این بود که به‌طور مثال بین سبک رهبری و مدیریت در کلاس درس و پیشرفت تحصیلی دانشجو رابطه وجود دارد.
مثلاً اگر استاد خانم باشد، ممکن است که دانشجویان دختر رغبت بیشتری به استاد نشان دهند به این دلیل که با او راحت‌تر هستند و می‌توانند ارتباط بهتری با او برقرار کنند. ممکن است دانشجو در مورد سبک تدریس استاد تصمیم به پژوهش بگیرد. این‌ها مسائلی است که ضرورت و اهمیت دارد و نسبت به موضوعاتی که عرض کردم، اولویت دارد.
– پیشینه‌ی پژوهش
پیشینه‌ی پژوهش به دو بخش پیشینه‌ی نظری و پیشینه‌ی تجربی تقسیم می‌شود. از پیشینه‌ی نظری بیشتر در بحث پروراندن موضوع، بیان اهمیت مسأله استفاده می‌شود. اما پیشینه‌ی تجربی آن پژوهش‌هایی است که تاکنون در زمینه‌ی مورد پژوهش ما انجام شده است.
– تعریف واژه‌ها
مفاهیم و اصطلاحاتی که پژوهشگر در پژوهش خودش استفاده می‌کند، باید به صورتی باشد که اجماع و توافق در خصوص آنها وجود داشته باشد.
برای مثال کلمه‌ی هوش را در نظر بگیرید. شما یک تعریفی از هوش دارید و یک فرد دیگر تعریف دیگری از هوش دارد. اما در این پژوهش ما می‌خواهیم به یک توافق برسیم. به این دلیل که پژوهشی اعتبار دارد که قابلیت تکرار نتایج توسط سایر پژوهشگران در سایر موقعیت‌ها را داشته باشد.
اگرچه بین صاحب‌نظران هم ممکن است که تعاریف متعدد و مختلفی برای مثال در مورد هوش وجود داشته باشد و الزاماً نتوانیم بگوییم که این تعریف کامل‌ترین و بهترین تعریف است، اما به هر حال یک توافقی ایجاد می‌شود و خواننده متوجه می‌شود که در این پژوهش منظور از هوش چیست، یا به عنوان منظور شما از پیشرفت تحصیلی صرفاً معدل دانشجو بوده است. پس چیستی آن مفهوم، متغیر یا اصطلاح را تعریف می‌کنیم.
یک تعریف عملیاتی هم داریم و آن روشی است که مفاهیم، اصطلاحات و متغیرها قرار است اندازه‌گیری شوند.
تزمن می تواند در حوزه انجام پروپوزال در رشته ها و مقاطع مختلف مشاوره تخصصی به شما ارائه دهد.
– اهداف، فرضیات و سؤالات
هدف و مقصد ما چیست؟ هدف ما از این پژوهش چیست؟ به دنبال چه چیزی هستیم؟
فرضیات آن حدس‌های خردمندانه‌ای است که در خصوص نتایج و روابط به عمل می‌آوریم.
سؤالات: گاهی ممکن است که پیشینه‌ی پژوهش نداشته باشیم به طوری که بتوانیم یک حدس خردمندانه بزنیم و شواهد و ادله‌ای وجود نداشته باشد. در اینجا سؤال مطرح می‌کنیم.
– تبیین و تعریف متغیرها
در یک پژوهش متغیرها متفاوت و گوناگون هستند؛ مانند متغیر وابسته، متغیر مستقل، کنترل، مداخله‌گر، تعدیل‌گر، مزاحم و …
در پژوهش لازم است که این متغیرها را تعریف کنیم.
روش های تحقیق که باید بشناسید
- بخش روش‌شناسی
– روش پژوهش و مطالعه
از حیث هدف باید مشخص کنیم که پژوهش ما کاربردی یا بنیادی یا توسعه‌ای است.
داده‌ها از چه طریقی گردآوری می‌شوند؟ آیا آزمایشی است یا پیمایشی خواهد بود؟ و این داده‌ها به چه صورت گردآوری خواهند شد.
– جامعه پژوهش و حجم نمونه
این پژوهش قرار است در کجا انجام گیرد؟ این پژوهش بر روی چه افراد و چه متغیری صورت می‌گیرد؟ بر روی چه موضوعی این پژوهش صورت می‌گیرد؟ ممکن است که موضوع پژوهش ما افراد و یا سایر موارد به عنوان مثال کتاب‌های درسی و تاریخی هم می‌توانند جزء جامعه‌ی آماری ما باشند.
حجم نمونه: ما نمی‌توانیم همه‌ی موارد را بررسی کنیم. بنابراین باید یک حجمی را به عنوان نمونه در نظر بگیریم.
– روش نمونه‌گیری
این نمونه را از چه روشی و چگونه انتخاب می‌کنیم؟
– ابزار گردآوری داده
داده‌هایمان را از کجا می‌خواهیم به دست آوریم؟ آیا می‌خواهیم مصاحبه کنیم یا می‌خواهیم پرسشنامه و تست و آزمون در اختیار مشارکت‌کننده قرار دهیم؟ می‌خواهیم مشاهده کنیم؟ می‌خواهیم اسناد و محتوای موجود را تحلیل کنیم؟
گردآوری داده‌ها به چه صورت خواهد بود؟
– پایایی و روایی ابزار گردآوری
پایایی و روایی ابزار گردآوری داده‌ها یکی از مهم‌ترین بخش‌های پروپوزال پایان‌نامه است به این دلیل که اعتبار کار ما به پایایی و روایی بستگی کامل دارد و اگر پایایی و روایی ابزار ما پایین باشد، کل تحقیق زیر سؤال می‌رود. پایایی یعنی این‌که آیا اگر فرد پژوهشگر این ابزار پژوهش خود را در شرایط و موقعیت‌های مختلف دوباره آزمون کرد یا توسط یک فرد دیگری مجدد آزمون شد، به همان نتایج دست پیدا می‌کند یا خیر؟
روایی یعنی این‌که ابزاری که ما برای سنجش یک متغیر انتخاب کردیم، آیا دقیقاً همان چیزی را می‌سنجد که ما مدنظرمان است؟ مثلاً می‌خواهیم حل مسأله‌ی دانشجویان را اندازه‌گیری بکنیم؛ پرسشنامهای که دادیم، به‌عنوان مثال پرسشنامه‌ی مربوط به هوش است. قاعدتاً این پرسشنامه پرسشنامهای نیست که روایی داشته باشد. از طرفی نوع مفاهیم و جمله‌بندی و کلماتی که در پرسشنامه استفاده شده است، باید به شکلی باشد که همه‌ی افراد پاسخگو یک برداشت یکسانی را از جملات، مفاهیم و کلمات استنباط کنند.
اگر پرسشنامه به صورتی باشد که هر یک از پاسخگویان به یک شکل خاص و منحصربه‌فرد و سلیقه‌ای آن جملات را استنباط و درک کنند، در این صورت می‌گوییم که این ابزار ابزاری نیست که روایی داشته باشد. به این دلیل که هر فردی برداشت متفاوت و خاص خودش را داشت.
– بخش انتهایی
1- منبع‌نویسی
دو نوع منبع‌نویسی درون‌متنی و پایان‌متنی داریم که استانداردهای خاص خودشان را دارند و در خصوص آن بحث خواهیم کرد.
2- بودجه‌بندی
در برخی از موضوعات برخی از رشته‌ها ممکن است که انجام پژوهش مستلزم دریافت یک سری امکانات و بودجه‌های خاصی باشد که پژوهشگر در این قسمت پیش‌بینی می‌کند که پژوهش او احتمالاً چه هزینه‌هایی را دربر خواهد داشت و چه امکاناتی نیاز خواهد داشت و این پیش‌بینی را در پروپوزال می‌آورد و با ارائه‌ی فاکتور هزینه‌هایی که پرداخت شده است، را مجدد می‌تواند دریافت کند.
سخنی پایانی برای اجزاء تشکیل دهنده طرح تحقیق پروپوزال
در جلسه اجزاء تشکیل دهنده طرح تحقیق پروپوزال، راجع به اجزاء تشکیل دهنده یک طرح تحقیق در پروپوزال صحبت کردیم و در جلسه آینده راجع به نقش استاد مشاور در نگارش پروپوزال صحبت خواهیم کرد.
