بررسی نحوه رفرنس دهی به پایان نامه

رفرنس دهی در مقاله، پایان نامه و یا هر نوع مطلب نوشته شده، از اصلی ترین اقدامات یک نویسنده و یا محقق است. اگر شما در حال نوشتن پایان نامه و یا مقاله هستید، در صورت استفاده از تحقیقات دیگران، باید خواننده را به آن منبع ارجاع دهید، به این عمل رفرنس دهی میگویند. رفرنس دهی در واقع برای جلوگیری از سرقت علمی و ادبی انجام میگیرد؛ بنابراین یکی از شروط مهم در پذیرش پایان نامه دانشجویان توسط داوران و اساتید دانشگاه ها، نحوه رفرنس دهی به پایان نامه است. در ادامه مقاله به طور مفصل به اصول رفرنس دهی پایان نامه ها و انواع مختلف رفرنس دهی میپردازیم.

رفرنس دهی چیست؟

Refrence کلمه‌ای انگلیسی به معنی ارجاع و رفرنس نویسی به معنای نوشتن منابع است. زمانی که یک نویسنده مقالات دیگران، نقل قول های دانشمندان و یا حتی ایده های دیگران را در مقاله و یا پایان نامه خود مورد استفاده قرار میدهد، باید برای جلوگیری از سرقت علمی و ادبی، خواننده را از منابعی که استفاده نموده است مطلع نماید.
فرایند رفرنس نویسی انجام پایان نامه، باعث میشود که دانشجو از منابع معتبر برای تحقیق خود استفاده نماید و همچنین خوانندگان به راحتی بتوانند به منبع اصلی دسترسی پیدا کنند. در ضمن به مخاطبان گوشزد میکند که اطلاعات گنجانده شده در مقاله، توسط سایر محققان نوشته شده است.

انواع رفرنس دهی در پایان نامه

برای نوشتن یک مقاله بی عیب و نقص باید به قوانین و اصول رفرنس دهی آشنا باشید. ارجاع دهی درست مقاله به دو روش انجام میگیرد که عبارت‌اند از:
1. نقل قول یا ارجاع دهی در درون متن: رفرنس دهی داخل متن دربرگیرنده اطلاعاتی برای مخاطب است تا بتواند به راحتی منبع ذکر شده را پیدا کند. در نحوه رفرنس دهی به پایان نامه درون متنی، تنها ذکر نام خانوادگی نویسنده و سال چاپ کتاب یا منبع کفایت میکند. به عنوان مثال (عبدی،1386).

2. فهرست منابع یا ارجاع دهی در پایان متن: در نوشتن منابع پایانی می‌بایست آدرس دقیق تمامی کتابها، مجلات، پایان نامه ها و… به ترتیب حروف الفبا و بر اساس نام خانوادگی نویسندگان نوشته شوند. اطلاعات ذکر شده در رفرنس دهی پایانی شامل: نام خانوادگی نویسنده، نام نویسنده، سال انتشار و عنوان منبع است. به عنوان مثال (رحمانی، جبار، 1400، دین مردمی)

ضرورت استفاده از نحوه رفرنس دهی به پایان نامه

تمامی پروژه های دانشگاهی اعم از پروپوزال ها، گزارش های پژوهشی، مقالات کنفرانسی و پایان نامه ها باید هم از ارجاع دهی درون متنی و هم ارجاع دهی پایانی (فهرست منابع) برخوردار باشند تا مورد قبول اساتید قرار گیرند. نحوه رفرنس دهی پایان نامه در مقاله روشی مهم برای تأیید و تصدیق، تحقیق انجام شده به شمار میرود. در صورتی که محقق در نوشته خود از منابع معتبری استفاده کرده باشد مطمئناً مقاله دارای بار علمی بالایی خواهد بود. به طورکلی اهمیت رفرنس نویسی و ارجاع دهی عبارت‌اند از:

1. دفاع از مستندات ذکر شده در مقاله با ارائه شواهدی از کار دیگران
2. تأییدی بر صحت اطلاعات و نقل قول های ذکر شده در مقاله
3. نحوه رفرنس دهی به پایان نامه به خواننده کمک میکند تا بتواند استدلال ها و مطالب نویسنده مورد استناد را دنبال کند و بخواند.

4. جهت رعایت اصل وفاداری در نوشتن و جلوگیری از سرقت ادبی
5. احترام به حقوق معنوی و اخلاقی سایر محققان

انواع سبک ها و روش های رفرنس نویسی

دانشجویانی که قصد نگارش متن پایان نامه خود را دارند باید عنوان منابع مورد استفاده در متن پایان نامه خود را به همراه جزئیات کامل ثبت نمایند تا تحقیق و مقاله آنها قابل استناد باشد. اما نحوه رفرنس دهی در پایان نامه با توجه به شیوه های مختلف رفرنس نویسی مانند APA، هاروارد، ونکوور و… متفاوت است.

ضمنا نحوه رفرنس دهی پایان نامه در هر دانشگاهی به صورت جداگانه تدوین میشود و در برخی موارد به رشته تحصیلی دانشجو نیز بستگی دارد. بنابراین بهتر است برای ارجاع دهی به منابع از استاد راهنمای خود مشاوره بگیرید تا بدانید کدام یک از روشها را باید انتخاب نمایید. در ادامه به برخی از روشهای ارجاع به منابع اشاره خواهیم کرد.

نحوه رفرنس دهی به پایان نامه به روش APA

یکی از معروف ترین روش های نحوه رفرنس دهی به پایان نامه، روش American Psychological Association (APA) است. این روش برای پایان نامه های رشته های روان شناسی، هنر، علوم اجتماعی و علوم انسانی مورد استفاده قرار میگیرد. در روش APA جزئیات رفرنس هم در متن و هم در بخش پایان متن وارد میشود. آنچه که در بخش رفرنس نویسی داخل متن باید موردتوجه قرار گیرد، ترتیب واردکردن نام خانوادگی نویسندگان و سال انتشار منبع است.

همه این موارد در داخل پرانتز قرار میگیرند و با یک ویرگول از هم جدا میشوند. اما برای استناد در فهرست پایانی بایستی تمام جزئیات منبع شامل نام نویسنده، تاریخ انتشار، عنوان و محل نشر نوشته شوند. لازم به یادآوری است که فهرست پایانی منابع به ترتیب حروف الفبا نام خانوادگی نویسندگان تنظیم میگردند.

• قالب و ساختار کلی رفرنس دهی درون متن به سبک APA ، در پایان نامه و یا رساله دکترا عبارت است از:
(نام خانوادگی- نام، سال نشر)
• قالب و ساختار کلی رفرنس دهی فهرست منابع در پایان نامه یا رساله دکترا به سبک APA عبارت است از:
نام خانوادگی، نام (ها). (سال انتشار). عنوان پایان نامه یا رساله دکترا به صورت مورب [عنوان ترجمه شده – در صورت وجود]. [پایان نامه دکتری، مؤسسه و دانشگاه]. نام دانشکده. آدرس سایت اینترنتی (https://…)

رفرنس دهی به روش شیکاگو

نحوه رفرنس دهی به پایان نامه به سبک شیکاگو که بیشتر در تحقیقات علوم انسانی مورد استفاده قرار میگیرد، در سال 1906 به وسیله دانشگاه شیکاگو ایجاد شد. این سبک از دو نوع ارجاع دهی استفاده میکند:
روش یادداشت‌ها و کتاب‌شناسی یا روش A: در این روش منبع با تمام اطلاعات و جزئیات در انتهای پاورقی و یا در فهرست کتاب نوشته میشود.

• قالب رفرنس دهی درون متن به روش شیکاگو A : در این روش ارجاع دهی در درون متن به صورت عددی و نحوه ارجاع در پاورقی از قالب زیر تبعیت میکند:
نام و نام خانوادگی نویسنده، نام کتاب. (شهر نشر کتاب: انتشارات، سال انتشار)

• قالب رفرنس دهی در فهرست منابع پایانی به روش شیکاگو A : الگوی ارجاع دهی در فهرست پایانی به شکل زیر نوشته میشود:
نام خانوادگی، نام نویسنده، نام منبع، شهر نشر منبع: نام انتشارات، سال نشر
روش نویسنده و تاریخ یا روش B : در روش B، منبع به صورت مختصر و با روش نویسنده و تاریخ در متن یا فهرست کتاب، به شکل لیست منابع ذکر میشود.

• الگوی ارجاع دهی درون متن به روش شیکاگو B: قالب کلی به صورت زیر ذکر میشود:
(نام خانوادگی نویسنده سال انتشار منبع، صفحه)
• الگوی ارجاع دهی در فهرست منابع پایانی به روش شیکاگو B : قالب نحوه رفرنس دهی به پایان نامه، در فهرست منابع پایانی به شکل زیر بیان میشود:

نام خانوادگی، نام نویسنده. سال انتشار منبع. نام منبع. شهر انتشار: نام انتشارات.

رفرنس دهی به روش ونکوور

روش ونکوور، توسط کمیته بین المللی سردبیران نشریات پزشکی ارائه شده و بیشتر در مقالات و تحقیقات پزشکی به کار برده میشود. این روش بر اساس شماره گذاری متون مورد استفاده قرار میگیرد، به این صورت که در انتهای جمله ای که از منبع دیگری در متن آورده شده، یک عدد درج میشود و جزئیات بیشتر آن منبع در فهرست منابعی پایانی مقاله درج میگردد. درصورتی که از همان منبع مجدداً مطلبی دیگر در مقاله نقل شود فقط کافی است شماره ای که در ابتدا به آن منبع داده شده است، ذکر گردد.

• الگوی ارجاع دهی درون متن به روش ونکوور: در این روش ارجاع در متن با عدد در براکت یا پرانتز در انتهای جمله مربوطه درج میشود. البته این عدد را میتوانید به صورت بالانویس یا Superscript نیز بنویسند.
• الگوی ارجاع دهی در فهرست منابع به روش ونکوور: قالب رفرنس دهی در فهرست منابع به شکل زیر است:
نام خانوادگی حرف اول نام نویسنده، عنوان مقاله، نام مجله سال انتشار ماه؛ جلد یا دوره انتشار (شماره مجله): شماره صفحه.

نحوه رفرنس دهی به پایان نامه به روش MLA

نحوه رفرنس دهی به پایان نامه به روش MLA، توسط انجمن زبان های مدرن ارائه شده است. از این سبک معمولاً برای متون ادبیات و علوم انسانی استفاده میشود. در استناد درون متنی در روش MLA ، فقط نام خانوادگی نویسنده و شماره صفحه یا صفحه های منبع در انتهای متن، در داخل پرانتز ذکر میشوند و مابقی اطلاعات مربوط به کتاب در بخش منابع پایانی آورده میشوند.

• الگوی ارجاع دهی در فهرست منابع به روش MLA: ساختار کلی این سبک برای پایان نامه یا رساله دکترا به صورت زیر است:
نام خانوادگی، نام نویسنده. عنوان پایان‌نامه یا تز دکترا. سال انتشار. نام دانشگاه، نوع مدرک
• الگوی ارجاع دهی درون متن به روش MLA: (نام نویسنده شماره صفحه)