انتخاب موضوع پروپوزال (نکات انتخاب موضوع مناسب)-جلسه هفتم

در این دوره آنلاین به صورت رایگان با سری آموزش‌های پروپوزال نویسی در خدمت شما هستیم. در ادامه به انتخاب موضوع پروپوزال خواهیم پرداخت.

در واقع مطالبی که شما به طور کاملا عملی برای استفاده در پروپوزال نویسی نیاز دارید در این جلسات آموزش پروپوزال نویسی خدمتتان ارائه خواهد شد، با ما همراه باشید. در جلسه قبلی درمورد ملاک های انتخاب استاد راهنما صحبت شد و همانطور که خدمتتان اعلام شد در این جلسه انتخاب موضوع پروپوزال را در سری آموزش های نگارش پروپوزال، بررسی خواهیم کرد.

انتخاب موضوع پروپوزال یکی از مباحث مهم و حائز اهمیت می باشد زیرا ذهن بسیاری از دانشجویان را درگیر خود می کند، پس با ما همراه باشید.

انتخاب موضوع پروپوزال دغدغه‌ ای برای دانشجویان

یکی از دغدغه‌های دانشجو این است که چه موضوعی را برای پژوهش انتخاب کند. قبل از این که به این مورد بپردازیم که چگونه می‌توانیم یک موضوع خوب را انتخاب کنیم، یک سری ملاک‌هایی را برای انتخاب موضوع مطرح می‌کنیم که با استفاده از این ملاک‌ها دانشجو می‌تواند تصمیم‌گیری معقولانه‌تری را در خصوص موضوعی که انتخاب می‌کند، داشته باشد.

• وقت

به ویژه برای دانشجویان کارشناسی ارشد یک بازه‌ی زمانی مشخص و محدودی در نظر گرفته شده است که در طی این بازه‌ی زمانی پژوهشگر موظف است گزارش کار خودش را ارائه کند. آیا پژوهشی که انتخاب کرده است، به لحاظ زمانی فرصت انجام و تکمیل آن را دارد یا خیر.

برخی از پژوهش‌ها زمان‌بر هستند و مثلاً در طی یک دوره‌‌ی زمانی ۶ ماهه، یک‌ساله، دوساله، سه‌ساله و حتی بیشتر از آن قابل اجرا نخواهند بود. علاوه بر این ممکن است که دانشجو یک سری دغدغه‌های شخصی علاوه بر پژوهش داشته باشد. در اینجا بایستی موضوعی را انتخاب کند که وقت کافی برای انجام آن را داشته باشد

• انگیزه و روحیه

زمانی که دانشجو از انگیزه و روحیه‌ی بالاتری برخوردار باشد، قاعدتاً چالش‌طلب‌تر هم خواهد بود و می‌تواند موضوعی را انتخاب کند که دشوارتر و پیچیده‌تر باشد.

• امکانات و بودجه

برخی از موضوعات هستند که همان‌طور که قبلاً نیز اشاره شد، نیازمند یک سری امکانات و بودجه‌هایی هستند. آیا دانشگاه این بودجه و امکانات را فراهم می‌کند؟ آیا خود دانشجو احتمالاً این کفایت مالی را دارد که حتی اگر آنها نخواستند تأمین بکنند، بتواند آن را تأمین کند؟ آیا مؤسسه‌ یا نهادی وجود دارد که دانشجو با استفاده از آن بودجه‌های پژوهشی بتواند کار خود را تکمیل کند؟ این‌ها سؤالاتی است که باید به آنها پاسخ داده شود.

• برخورداری از آموزش، توانمندی، مهارت و همچنین تجربه و اطلاعات

ممکن است دانشجو یک موضوعی را انتخاب کند که هیچ تخصصی در آن ندارد و هیچ مهارت و تجربه‌ای در آن ندارد. مثلاً می‌خواهد موضوعی را انتخاب کند که به روش مصاحبه است اما اصلاً هیچ دوره‌ی آموزشی را در مصاحبه ندیده است و در این زمینه هیچ تجربه‌ای ندارد.

می‌خواهد موضوعی را انتخاب کند که با استفاده از روش MIX METHOD باید انجام شود اما هیچ‌گونه آگاهی نسبت به این روش ندارد و هیچ‌گونه توانمندی و مهارت و اطلاعاتی در این زمینه ندارد. پس باید بین موضوع، توانمندی، مهارت، تجربه و اطلاعات دانشجو تناسب وجود داشته باشد تا کار گره نخورد.

شما دانشجویان عزیز می توانید تمامی سفارشات انجام پروپوزال خود را در هر رشته و مقطعی که هستید در تزمن ثبت نمایید.

• هدف

هدف از پژوهش چیست؟ آیا به عنوان یک پژوهشگر هدف من فقط این است که پایان‌نامه‌ای را ارائه کنم و مدرک تحصیلی را دریافت کنم؟ و یا خیر، فراتر از آن به این فکر بکنم که چگونه می‌توانم از پایان‌نامه‌ام در راستای کسب درآمد استفاده کنم؟ چگونه می‌توانم پایان‌نامه‌ی خود را به کتاب تبدیل کنم، چگونه می‌توانم چندین مقاله از آن استخراج کنم؟

قاعدتاً هرچقدر که هدف بزرگتر باشد، پیچیدگی‌ کار بیشتر می‌شود و این فرصت در اختیار دانشجو قرار خواهد گرفت که با انجام یک پایان‌نامه‌ی سنگین‌تر هدف بزرگ‌تر خود را محقق کند.

• خودداری از دوباره کاری

پژوهشی را باید انجام دهیم که نو و بدیع باشد. به ویژه در چاپ مقاله این موضوع بسیار حائز اهمیت است و نباید پژوهشی را انجام دهیم که نتیجه‌ی آن از قبل توسط پژوهشگران دیگری مشخص شده است. مانند این می‌ماند که مثلاً بگوییم مشخص شده است آب در دمای ۱۰۰ درجه می‌جوشد و ما مجدد این را بررسی کنیم که ببینیم آیا آب در دمای ۱۰۰ درجه می‌جوشد یا خیر که این اصلاً منطقی نیست.

• مهم بودن پژوهش و ارزش بررسی آن

همان‌طور که گفته شد، برخی از موضوعات هستند که ممکن است دغدغه‌ی ذهنی پژوهشگر باشند، اما اولویت و ارزش پژوهش ندارند.

• امکان همکاری در انجام تحقیق بین واحدها و افراد ذیربط و دسترسی به نمونه مورد بررسی

پژوهش مستلزم این است که یک تعامل و همکاری بین واحدها و افراد مختلف صورت بگیرد. مثلاً پژوهشگر می‌خواهد پژوهشی را بر روی زندانیان انجام بدهد. این موضوع مستلزم کسب یک سری مجوزهای قانونی است. آیا دانشجو می‌تواند این مجوزها را اخذ کند؟ برخی از اطلاعات و ارقام برای سازمان‌ها و نهادها محرمانه و سری هستند.

آیا دانشجو می‌تواند رضایت آنها را برای دریافت این آمار و ارقام به دست آورد؟ آیا افراد نمونه‌ی مورد بررسی به عنوان مثال معتادان یک شهر حاضر به همکاری هستند؟
بنابراین باید بدانیم که تا چه اندازه امکان برقراری تعامل، ایجاد هماهنگی و همکاری در فرآیند پژوهش بین افرادی که در ادامه درگیر کار ما خواهند بود، وجود خواهد داشت.

• به‌روز بودن

یکی از مسائل بسیار مهم این است که دانشجو باید در نظر داشته باشد که موضوعی را انتخاب کند که به لحاظ به‌روز بودن، به‌روز و اصطلاحاً موضوع داغ پژوهشی باشد. موضوعاتی که بارها در مورد آن کار شده و بحث شده است، چندان ارزش پزوهش ندارند اما بعضی موضوعات هستند که واقعاً مبتلای به آن شرایط هستند و کاملاً نیاز به تحقیق دارند و می‌توانند جذاب باشند. همان‌طور که اشاره شد، به خصوص در بحث چاپ مقاله هم می‌تواند به دانشجو خیلی کمک کند.

• همسویی با اولویت‌های پژوهشی و طرح جامع علمی کشور

چنانچه موضوعی که دانشجو انتخاب می‌کند با اولویت‌های پژوهشی سازمان‌ها و نهادهای مختلف و طرح جامع علمی کشور همسویی داشته باشد، در این صورت این تضمین برای دانشجو ایجاد می‌شود که این موضوع، موضوعی تکراری نیست و ارزش کار کردن را دارد و این موضوع قبلاً نیازسنجی شده است و گروهی که در خصوص این اولویت پژوهش نظر دادند، قبلاً آن را بررسی کردند و دیدند که یک موضوعی است که نیاز آن سازمان و یا نهاد است.

علاوه بر این اگر این پژوهش همسو با اولویت‌های پژوهشی باشد، یک بودجه‌ای هم به عنوان بودجه‌ی پژوهش در اختیار پژوهشگر قرار خواهد گرفت و افزون بر اینکه دانشجو کار پایان‌نامه‌ی خودش را انجام می‌دهد، می‌تواند این پژوهش را به عنوان طرح پژوهش در رزومه‌ی خود بگنجاند و بعدها از مزایای آن استفاده کند.

• امکان استخراج مقاله

پایان‌نامه‌ای که نگارش شده است، تا چه حد امکان این را دارد که بتوان از آن مقاله‌ای را استخراج کرد؟ برخی از دانشجویان جاه‌طلب و کمال‌طلب هستند و دوست دارند که رشد و پیشرفت داشته باشند و پایان‌نامه‌ای که انجام می‌دهند، مثل این می‌ماند که با یک تیر چند نشان را بزنند.

اگر پایان‌نامه در سطح بالایی باشد و در عین یکپارچگی و انسجام، گستردگی خوبی داشته باشد و این فرصت را در اختیار دانشجو قرار دهد که بتواند مقالات متعددی را از آن استخراج کند، قاعدتاً پایان‌نامه‌ی بهتری است و از درجه‌ی اعتبار و کیفیت بالاتری برخوردار خواهد بود و در نتیجه دانشجو بعدها نیز می‌تواند از مزایای نگارش مقاله سود ببرد.

• دسترسی به منابع نظری و پژوهشی لازم و کافی

آیا موضوعی که دانشجو انتخاب می‌کند، از منابع نظری و پژوهشی لازم و کافی برخوردار است یا خیر؟

به عنوان مثال آیا ابزار تهیه‌ی داده‌ها را در اختیار دارد یا خیر؟ زمانی که دسترسی به منابع نظری و پژوهشی و ابزار پژوهش محدود باشد، پژوهشگر با محدودیت عمده و ویژه‌ای مواجه خواهد شد و این می‌تواند کار پژوهشگر را به ویژه در شرایطی که زمان برای دانشجو بسیار با اهمیت است و مثلاً فرصت سفارش اسناد و مدارک از طریق سایت‌ها و کشورهای خارجی برای دانشجو فراهم نیست، پژوهشگر را با مشکل مواجه کند.

برخی از دانشگاه‌ها امکانات و روابطی را دارند که می‌توانند برخی از این اسناد و مدارک را برای دانشجو فراهم کنند. دانشجو باید ببیند که چنانچه به منبع، کتاب، فایل و یا ابزاری نیاز داشت که خودش به‌تنهایی نمی‌توانست آن را تهیه کند، آیا دانشگاه می‌تواند این شرایط و فرصت را فراهم کند که این دسترسی را به دانشجو داده شود یا خیر؟

• داشتن چارچوب نظری مناسب

در واقع پژوهش‌ها غالباً از یک چارچوب نظری پیروی می‌کنند. دانشجو باید ببیند که آیا پژوهشی که می‌خواهد انجام بدهد، از چارچوب نظری مناسبی برخوردار است و می‌تواند آن را به یک چارچوب نظری مناسب ارتباط دهد یا خیر؟

سخنی پایانی برای انتخاب موضوع پروپوزال

در جلسه انتخاب موضوع پروپوزال، راجع به یک سری نکات و فاکتور ها برای انتخاب موضوع پروپوزال به شکل اصولی صحبت کردیم و در جلسه آینده راجع به اشتباهات رایج در انتخاب موضوع پروپوزال صحبت خواهیم کرد.