فصل دوم پایان نامه را میتوان یکی از مهمترین پنج بخش اصلی آن دانست. هدف از نگارش این فصل جمعآوری دادههای مربوط به پایاننامه بوده و مبانی نظری تحقیق را مورد بررسی قرار میدهد. به دلیل اهمیت فصل 2 پایاننامه در این مقاله نگاهی کامل به بخشهای مختلف آن و نحوه نگارش آنها خواهیم داشت. این فصل از پایاننامه با عناوینی نظیر «بررسی مبانی نظری پژوهش» یا «بررسی مبانی تحقیق» معرفی میشود. بخش قابل توجهی از پایاننامه را فصل دوم آن در بر میگیرد.
بخشهای مهم در نگارش فصل دوم پایان نامه
فصل دوم پایان نامه خود از بخشهای مختلفی تشکیل میشود. در ادامه نگاهی به هر یک از این بخشها خواهیم داشت.
مقدمه در فصل 2 پایان نامه
اولین بخش از فصل دوم یک پایاننامه، مقدمه است. در مقدمه که بهطور معمول در دو پاراگراف نگارش میشود، محتوای این فصل به طور خلاصه به مخاطب معرفی میشود. در بخش مقدمه دانشجو موظف به ارائهی جزئیاتی از تعداد بخشهای فصل و محتوای ارائه شده در هر یک از آنهاست.
مبانی نظری در فصل 2
معرفی و بررسی نظریههای مرتبط با موضوع اصلی پایاننامه، دیگر وظیفه دانشجو در نگارش فصل دوم است. در واقع در این بخش دانشجو این مفاهیم و نظریهها را با توجه به روند تکامل آنها مطرح میکند. توجه کنید که معرفی این مفاهیم نظری که متغیرهای اصیلی تحقیق را تشکیل میدهند باید با استناد و ارجاع به منابع علمی معتبر انجام شود.
معرفی پیشینه تحقیق
سومین بخش مهم از فصل دوم پایاننامه به پیشینه تحقیق اختصاص دارد. در این بخش همانطور که از نام آن پیداست، پیشینهی پژوهشهای مرتبط انجام شده در موضوع پایان نامه مورد بررسی قرار میگیرد. تحقیقات انجام شده در این حوزه در داخل و خارج از کشور مورد ارزیابی قرار گرفته و چنانچه از نتایج آنها در تکمیل تحقیق بهرهای گرفته شده است، باید به آن اشاره شود. بهطور معمول استناد به پژوهشهای داخلی و در نظر گرفتن منابع ایرانی در اولویت قرار داشته و پس از بررسی مرور نتایج این پژوهشها تا زمان نگارش پایاننامه، ارجاع به منابع و تحقیقات خارجی اهمیت پیدا میکند.
جمعبندی کلی
در این بخش همانطور که حدس میزنید دانشجو یه نمای کلی از دادهها را در اختیار مخاطب قرار میدهد.
تعریف چهارچوب نظری
بررسی متغیرهای پژوهش یکی از بخشهای اصلی در فصل دوم پایان نامه است. برای آنکه مخاطب به درک دقیقی از پژوهش انجام شده و نتایج آن برسد، نیاز است که شناخت کاملی از متغیرهای وابسته و مستقل پژوهش داشته باشد. از این رو این متغیرها در قالبهای مختلف کمی و کیفی باید بهطور کامل معرفی شوند. معرفی و تشریح دقیق این متغیرها در این بخش از فصل دوم انجام میشود.
معرفی مدل مفهومی
دیگر بخش مهم فصل دو در انجام پایاننامه دکتری به معرفی مدل ارتباطی طرح تئوری آن اختصاص دارد. هدف از نگارش این بخش ارائهی دیدی روشن به مخاطب بوده و درک دقیقتری از پیشینهی تحقیق و مفاهیم نظری آن به دست میدهد.
خلاصه مطالب
در پایان فصل دوم دانشجو موظف به ارائهی خلاصهای از تمام مطالب ارائه شده در این فصل است.
نکات مهم در انتخاب مبانی نظری
برای انتخاب مبانی نظری و معرفی آنها در فصل دوم پایان نامه، توجه به نکات زیر ضروریست.
• نوع نظریه مبنایی تحقیق را مشخل کنید.
• جوانب تئوری را بهطور کامل بررسی کنید.
• نظریههای مختلف و نقد آنها را مورد مطالعه قرار دهید.
• تاریخ رویکرد مورد نظر را بررسی کنید.
• صاحبنظران رویکرد مورد نظرتان را معرفی کنید.
• متغیرهای پژوهش را از نقطهنظر این صاحبنظران معرفی کنید.
• مبانی نظری را به صورت یکپارچه جمعبندی کنید.
نکات مهم در نگارش پیشینه تحقیق
برای نوشتن یک پیشینه تحقیق استاندارد موارد زیر را رعایت کنید. این نکات به شما در بررسی و تفسیر نظریات کمک کرده و امکان مقایسه پژوهشهای متنوع و دستیابی به نتیجهی بهتر را فراهم میکنند.
- انتخاب کلیدواژههای مورد نظر.
- تحقیق و پژوهش در منابع مختلف.
- پیدا کردن منابع و گزینش آنها.
- خلاصه کردن منابع.
- نقد و بررسی منابع.
در نهایت پس از این موارد میتوانید اقدام به تدوین مبانی تجربی تحقیق کنید. هدف از این بخش ارائهی دیدی دقیق از روند مطالعاتی دانشجو و بهکارگیری پژوهشها و روند تکاملی تحقیقات در موضوع مورد نظر است. در واقع ارجاع دقیق به پژوهشهای معتبر و تکمیل نظریات آنها در تحقیق حاضر، تسلط دانشجو در موضوع مورد بحث را به نمایش میگذارد.
سایتهای کاربردی در نگارش فصل دوم پایان نامه
حال که با ساختار کلی و نحوه نگارش فصل دوم پایان نامه آشنا شدهاید، بهتر است نگاهی به منابع مفید مورد استفاده در نوشتن این فصل داشته باشیم. برای نوشتن فصل 2 پایاننامه میتوانید از سایتهای معتبر زیر استفاده کنید.
- علم نت: یکی از وبسایتهای مفید برای جمعآوری و پژوهش در میان منابع تحقیقاتی ایرانیست. در این وبسایت به کمک فیلترهای مختلف امکان جمعآوری منابع مفید و مرتبط با کلیدواژهها و موضوعات مورد نظر خود را خواهید داشت.
- ایرانداک: از دیگر وبسایتهای معتبریست که دانشجویان برای جستوجوی مقالات علمی و پایاننامهها از آن استفاده میکنند.
- گوگل اسکالر: وبسایت گوگل اسکالر امکان جستوجو در میان منابع مطالعاتی علمی جهان را را فراهم میکند. در این وبسایت نیز با استفاده از فیلترها مختلف امکان دستهبندی مقالات و مطالب علمی را با توجه به موضوع پایاننامه خواهید داشت.
چند نکته مهم برای نگارش بهتر فصل دوم
- در نگارش فصل دوم پایان نامه توصیه میشود دادههای گردآوری شده را با زبان و لحن خود به طور خلاصه ارائه کنید.
- نظم را در نگارش این فصل جدی بگیرید. سرفصلها و تیترها به شکلی دقیق مشخص کرده و در ارجاعدهی و منبعنویسی دقیق عمل کنید.
- یکپارچگی را در نگارش این فصل فراموش نکنید.
- در نگارش این فصل همچون دیگر بخشهای پایاننامه فرمت دانشگاه و نظر استاد راهنما را لحاظ کنید.
- برای تاثیرگذاری هر چه بهتر این فصل میتوانید برای ارائهی اطلاعات از نمودارها و جدولهای مختلف استفاده کنید.
جمعبندی نحوه نگارش فصل دوم پایان نامه
در فصل دوم پایان نامه سعی کنید نقاط قوت و ضعف پژوهشهای پیشین را مطرح کرده و نشان دهید چگونه از آنها برای دستیابی به نتایج خود بهره بردهاید. به این سوال پاسخ دهید که چگونه پژوهش شما بر پایهی یافتههای قبلی و در جهت تکمیل آنها و رفع محدودیتها و ضعفهای آنها انجام شده است. در نگارش این فصل ارجاع دقیق به منابع مطالعاتی داخلی و خارجی از اهمیت بالایی برخوردار است.
