در دوره آنلاین آموزش پروپوزال نویسی به صورت رایگان با سری آموزشهای پروپوزال نویسی در خدمت شما هستیم. در ادامه به فرضیه های تحقیق در پروپوزال خواهیم پرداخت.
در واقع مطالبی که شما به طور کاملا عملی برای استفاده در پروپوزال نویسی نیاز دارید در این جلسات آموزش پروپوزال نویسی خدمتتان ارائه خواهد شد، با ما همراه باشید. در جلسه قبلی درمورد اهداف تحقیق را چگونه در پروپوزال بنویسیم، صحبت کردیم و همانطور که خدمتتان اعلام شد در این جلسه فرضیه های تحقیق در پروپوزال را در سری آموزش های نگارش پروپوزال، بررسی خواهیم کرد.
جلسه فرضیه های تحقیق در پروپوزال یکی از جلسات و مباحث مهم و حائز اهمیت می باشد پس با ما همراه باشید.
حدس خردمندانه یا فرضیههای تحقیق در پروپوزال چیست
پس از طرح مسئله پژوهشگر کمک میکند تا پاسخی را نسبت به مسئله یا پرسشهای پژوهشی خودش ارائه کند.
فرضیه پاسخی است که محقق بهطور بخردانه، منطقی، احتمالی و موقتی به پرسش پژوهش میدهد که در مرحلهی بعدی پژوهش از طریق آزمونهای آماری این فرضیه را مورد آزمون قرار دهد.
در تعریف فرضیه اینچنین آمده است که فرضیه عبارت است از حدس یا گمان اندیشمندانه دربارهی ماهیت، چگونگی و روابط بین پدیدهها، اشیاء و متغیرها که محقق را در تشخیص نزدیکترین، محتملترین راه برای کشف مجهول کمک میکند.
فرض کنید که در یک کلاسی دانشآموزان خیلی به درس توجه ندارند و شیطنت میکنند. پژوهشگر در اینجا یک سری فرضیه را مطرح میکند؛ از جمله شخصیت مدرس، از جمله سبکهای ارتباطی مدرس با فراگیران ک در واقع اینها جزء حدسهایی است که محقق در رابطه با وضعیت پیش آمده مطرح میکند و میخواهد با استفاده از این حدسیات خود به یک جوابی برسد مبنی بر اینکه چرا وضعیت اینچنین است.
با این حال در نظر بگیرید که فرضیه از روی هوا نمیآید، بلکه همانطور که جلوتر خدمتتان عرض خواهیم کرد و در اینجا هم اشاره شد، فرضیه یک حدس خردمندانه است و یک سری چارچوب و اصول و منابعی دارد که از طریق آن ما فرضیهها استخراج میکنیم.
هنگام بیان فرضیه محقق به بررسی روابط بین متغیرها میپردازد. این بیان به سه شکل صورت میگیرد:
- بررسی رابطه علت و معلولی بین دو یا چند متغیر؛ مثل تأثیر پایگاه اجتماعی خانواده بر پیشرفت تحصیلی دانشآموزان
- بررسی همبستگی و شدت آن بین دو یا چند متغیر؛ مثل رابطهی اضطراب با نمره امتحان دانشآموزان
- بررسی و مقایسه میزان تفاوت تأثیر دو یا چند متغیر بر یک یا چند متغیر؛ مثل تفاوت دو روش آموزش بر یادگیری دانشآموزان
نکته مهم: چنانچه در پژوهش پیشینه و یا شواهدی برای تدوین فرضیه وجود نداشته باشد، از سؤال پژوهش بهجای فرضیه استفاده میکنیم. به واقع در غالب پژوهشهای توصیفی ما به جای فرضیه از سؤال پژوهش استفاده میکنیم.
مثلاً میخواهیم گرایش افراد جامعه را در خصوص سربازی اجباری مورد بررسی قرار دهیم. فرض یا پیشینهای وجود ندارد که به ما در تبیین نظرشان در خصوص سربازی اجباری بخواهد حرفی داشته باشد. این یک پژوهش توصیفی است. بنابراین بهطور مثال در اینجا این سؤال را مطرح میکنیم که نظر مردم در مورد سربازی اجباری چیست. بنابراین در اینجا دیگر فرضیه به کار نمیبریم.
منابع فرضیه چه می باشند
همانطوری که گفتیم فرضیه از هوا نمیآید، بلکه یک سری منابع معتبری برای فرضیه وجود دارد.
- نظریه علمی
مثلا نظریه سرمایه اجتماعی را در نظر بگیرید؛ وقتی که افراد در فرهنگ ترافیک و رعایت مقررات راهنمایی و رانندگی ضعف دارند، یک پژوهشگر ممکن است که این نظریه را مبنا قرار دهد و فرضیات پژوهش خودش را مبنی بر این نظریه تدوین کند و بگوید بین سرمایه اجتماعی و عدم رعایت قوانین و هنجارهای راهنمایی و رانندگی رابطه وجود دارد و فرضیهاش را در واقع از دل نظریه استخراج میکند.
- پژوهشهای قبلی
پژوهشهای قبلی هم حاوی یک سری نکات و دستاوردهایی هستند که به پژوهشگر کمک میکند تا بتواند حدس بزند که چرا یک وضعیتی حادث شده است.
- تجارب شخصی پژوهشگر
ممکن است که پژوهشگر بگوید که من با توجه به تجارب شخصی خودم فکر میکنم که دلیل این موضوع این عوامل بوده باشد.
مثلاً در یک سازمان کارکنان رعایت مقررات را نمیکنند و به کار دل نمیدهند. پژوهشگر میگوید که من در این سازمان فعال هستم و کار میکنم و احساسم این است که آن طور که باید از کارکنان تشکر و قدردانی نمیشود. به تلاشهای آنان پاداش داده نمیشود. فرض میکند که این عامل یا عوامل هستند که باعث شدند کارکنان دل به کار ندهند.
- فرآیند پژوهش
بهویژه در پژوهشهای کیفی پژوهشگر ممکن است که در ابتدا فرضیهای نداشته باشد اما در خلال انجام پژوهش و افزایش دانش و تجربهی بیشتر در خصوص پژوهش به یک سری فرضیات دست پیدا کند.
ویژگیهای یک فرضیه خوب
- فرضیه باید قدرت تبیین حقایق را داشته باشد.
- فرضیه باید بتواند پاسخ مسئلهی تحقیق را بدهد و با آن همسو باشد.
- فرضیه باید قابلیت حذف حقایق نامرتبط با مسئلهی تحقیق را داشته باشد.
- فرضیه باید شفاف، ساده و قابل فهم باشد.
- فرضیه باید قابلیت آزمون داشته باشد.
- فرضیه نباید با حقایق و قوانین مسلم و اصول علمی تأیید شده مغایرت داشته باشد.
- در فرضیه نباید از واژهها و مفاهیم ارزشی استفاده شده باشد.
- فرضیه باید به مطالعه و پژوهش جهت بدهد.
- فرضیه باید به صورت یک جملهی خبری باشد.
- فرضیهها باید مختص مسئلهی تحقیق باشند.
انواع فرضیه تحقیق در پژوهش
- فرضیه آماری یا صرف یا خنثی
فرضیههایی هستند که به نداشتن تفاوت، رابطه یا اثر اشاره میکنند. در این نوع فرضیه هر نوع تفاوت یا ارتباط بین متغیرها رد میشود.
به عنوان مثال بین میزان سرمایه روانشناختی مدیران ارشد و سایر سطوح مدیریت تفاوت وجود ندارد. این یک فرضیه صرف یا خنثی است.
- فرضیه تحقیق
فرضیههایی هستند که به احتمال وجود تفاوت، رابطه یا اثر اشاره میکنند. همچنین این فرضیهها پیشبینی و جهتگیری محقق را نشان می دهند که این نوع فرضیهها خود به دو دسته تقسیم میشوند؛
– فرضیه دو دامنه (بدون جهت): در فرضیه تنها مسئلهی وجود ارتباط و نه جهت آن مد نظر قرار دارد.
مثال: بین میزان سرمایه روانشناختی مدیران ارشد و سایر سطوح مدیریت تفاوت وجود دارد.
– فرضیه یکدامنه یا جهتدار: در فرضیه یکدامنه، جهت ارتباط میخواهد مستقیم یا معکوس باشد؟ بین متغیر پاسخ و مستقل مشخص میشود.
مثال: میزان سرمایه روانشناختی مدیران ارشد از سایر سطوح مدیریت بالاتر است.
فرضیههای یکدامنه از قوت بالاتری برخوردار هستند؛ به چه دلیل؟ زیرا پژوهشگر مبتنی بر مطالعهی مقدماتی اعم از تجربهی پیشین یا مبانی نظری مستحکم به این باور و اعتقاد دست پیدا کرده است.
موضوع مورد بررسی روابط دختران و پسران است.
- بین گرایش به رسانههای داخلی و خارجی و گرایش به نوع روابط دختران و پسران رابطه وجود دارد.
- بین نوع حجاب و گرایش به نوع روابط دختران و پسران رابطه وجود دارد.
- بین وضعیت مذهبی بودن خانوادهی فرد و گرایش به روابط دختران و پسران رابطه وجود دارد.
- بین دختران و پسران در زمینهی گرایش به نوع روابط دختران و پسران رابطه وجود دارد.
- بین دانشجویان حوزههای علمی گوناگون در زمینهی گرایش به نوع روابط دختران و پسران رابطه وجود دارد.
- بین دانشجویان متعلق به پایگاههای اجتماعی گوناگون در زمینهی گرایش به نوع روابط دختران و پسران تفاوت وجود دارد.
سخنی پایانی برای فرضیه های تحقیق در پروپوزال
در جلسه فرضیه های تحقیق در پروپوزال، راجع به فرضیه تحقیق و انواع فرضیه تحقیق صحبت کردیم و در جلسه آینده راجع به چارچوب نظری تحقیق صحبت خواهیم کرد.
